top of page
Zoeken
  • jo verdonck

The power of change.

Bijgewerkt op: 11 jan. 2021

Hoe ouder ik word, hoe leuker ik het vind om controle te hebben over mezelf, mijn lichaam,… Maar om die controle te krijgen, moet ik toch nog wel een paar dingen veranderen.


Hoe doe je dat? Soms komt verandering op een natuurlijke manier, omdat het nu eenmaal bij het leven hoort. Maar dat soort verandering is onvoorspelbaar of traag en niet noodzakelijk hoe ik het wil (die pijnlijke gewrichten hoefden niet echt hoor).


Dus ben ik op zoek gegaan naar een kader waarbinnen (voor mij) verandering haalbaar en programmeerbaar is. De vragen die ik hoop te beantwoorden in dit stukje zijn: Hoe creëren we verandering? Hoe zorgen we ervoor dat verandering blijft? En groeit! In plaats van (in een moment van onoplettendheid) weer terug te keren naar hoe het was. Om deze vragen te beantwoorden ga ik heel zwaar leunen op Flow van Mihaly Csiksezentmihalyi. In de eerste plaats omdat het gewoon een supergoed boek is. Doe jezelf een plezier en lees het! Maar ook omdat het aansluit op het (soms kunst- soms-vliegwerk) kader dat ik vanuit mijn eigen professionele en persoonlijke klinische ervaring heb ontwikkeld.


Het cliché wil dat verandering begint bij jezelf. Niet alleen klinkt mij dat enorm melig… het is ook nog eens ontzettend vaag. Wat is dat ‘zelf’ eigenlijk dat kan of moet veranderen. Wie zelfs nog maar vluchtig over deze vraag heeft nagedacht, weet dat je snel kan verdwalen in wetenschappelijke/ religieuze/ theoretische beschouwingen.


Voor het gemak veeg ik even alle filosofische, theoretische en theologische constructies op een hoopje en ga ik er vanuit dat het ‘zelf’ een lappendeken is van verschillende identiteiten, sommige bewust, sommige onbewust. Sommige zijn vaak aanwezig, sommige bijna nooit. Er zijn er die heel primitief zijn (denk maar aan hoe je bent als je honger hebt) en andere zijn heel complex. Hoe dan ook ze zijn bijna altijd gekoppeld aan de omgeving of aan ons lichaam. Ofwel wordt geluk, succes, je denkkader,… door de omgeving bepaald (voor sommigen kan dat een mooie auto zijn, voor anderen het verminderen van de ecologische voetafdruk,…), ofwel door het zoeken naar de maximale ervaring die biologisch geprogrammeerd zit in je genen (‘het voelt goed,… dus zal het wel juist zijn’).


Dit is natuurlijk logisch, want we worden geboren in ons lichaam en dat lichaam beloont wat er goed gaat, net zoals het bestraft wat er niet goed gaat. En de regels van de maatschappij komen voort uit het socialisatieproces dat vanaf onze vroegste jeugd aangeleerd wordt en er voor zorgt dat we goed kunnen functioneren binnen een bepaald sociaal systeem. Een socialisatieproces dat noodzakelijk is en gefundeerd op de onderdrukking van persoonlijke verlangens.

Maar al dat laat weinig tot geen ruimte voor (niet voorgeschreven, onvoorspelbare) verandering. Je gaat netjes (of niet netjes) op zoek naar je volgende pleziertje of wel naar de volgende promotie. Beiden geven eventjes genot, maar vervliegen toch snel.

Mihaly argumenteert dat dit komt omdat dit streven niet van ons is, niet authentiek. Om tot een verandering te komen moeten we dan ook onze eigen doelen creëren in plaats van doelen opgelegd door ons lichaam of door anderen. Alleen op die manier kan je dan, volgens hem, bouwen aan een interessantere, meer complexe identiteit. Door onze vaardigheden op de proef te stellen, door steeds grotere uitdagingen aan te gaan, worden we steeds unieker, complexer en interessanter.


Maar hoe doe je dat dan? Blijkbaar kan je een paar vuistregels hanteren die ervoor zorgen dat je goede voornemens niet als een kapotte grammofoonplaat blijven terugkeren naar hetzelfde stomme stukje.

- Ten eerste moeten we het gevoel hebben dat de taak die we ons stellen niet onmogelijk is.

Makkelijk gezegd, want: “hoe weet je of iets binnen je mogelijkheid ligt?”. Om dit raadsel op te lossen bedacht de Russische pedagoog Lev Vygotski de zone van naaste ontwikkeling. Dit is het gebied van activiteiten dat net buiten wat je nu al kan, ligt. Vygotski argumenteerde dat als je steeds hetzelfde aangeboden wordt, dat je dit na verloop van tijd saai begint te vinden en er geen plezier meer uit haalt. Wordt je iets helemaal nieuw (en buiten je zone van naaste ontwikkeling) aangeboden, dan is het te vreemd, te moeilijk en wordt je angstig. Waardoor je misschien mislukt en stilvalt. Het is enkel in dat kleine gebiedje dat net buiten je kunnen valt, dat groei mogelijk zou zijn. Het moet nieuw zijn, maar niet te nieuw. Het moet nog een beetje herkenbaar blijven. Je zou dus kunnen zeggen dat verandering in stapjes moet gebeuren.

- Ten tweede moeten we ons kunnen concentreren op onze bezigheid. Dat betekent dat er een zekere discipline nodig is om verandering te realiseren.

- Ten derde moet er een duidelijk doel zijn. ‘Ik wil gelukkiger worden!’ is niet duidelijk. Wat ik daar onder versta is niet noodzakelijk hetzelfde als wat jij daaronder verstaat. Je veranderingsdoel moet dus praktisch zijn. Je moet geluk voor jezelf in meetbare stukken opdelen. Hierdoor zal succes in het bewustzijn bekrachtigd en opgenomen worden. Het loont daarbij om risico te nemen en de trainingswieltjes soms van de fiets te halen. Het is pas wanneer we een berekend risico nemen en de uitkomst twijfelachtig is, dat we echt kunnen weten of we de situatie in de hand hebben.

- Wat me mooi aan punt vier brengt: er moet onmiddellijke feedback zijn. Als ik mijn inspanning wil vasthouden moet ik onmiddellijk merken dat er iets gebeurt en niet over drie jaar (wat verklaart waarom het zo moeilijk kan zijn om je bv voor school te motiveren. Het behalen van een diploma is te ver en te abstract). En ik moet natuurlijk ook kunnen bijsturen als ik fout bezig ben (ook net iets handiger wanneer ik dat nu kan doen in plaats van binnen drie jaar).

Als we op deze manier verandering opbouwen, gaan onze gedachten en handelingspatronen veranderen.


Hoera! Want dat geeft een gevoel van controle, waardoor je nog verder en meer kan groeien en veranderen. Al die neurotische twijfel vermindert, we denken minder (of juist meer aan onszelf) en paradoxaal genoeg is achteraf ons zelfbewustzijn groter (en positiever).

Voila! En dan moet je nu enkel nog de verandering realiseren :D.


Hoe doen jullie dat? Veranderen? Wat heeft er voor jullie gewerkt in het verleden?




31 weergaven0 opmerkingen

Recente blogposts

Alles weergeven
bottom of page